سایت جدید زمانه. نسخه آزمایشی

ارتباط ناشناخته. ارتباط بدون سانسور. ارتباط برقرار نمی‌شود. سایت اصلی احتمالاً زیر سانسور است. ارتباط با سایت (های) موازی برقرار شد. ارتباط برقرار نمی‌شود. ارتباط اینترنت خود را امتحان کنید. احتمال دارد اینترنت به طور سراسری قطع شده باشد. ادامه مطلب

نهاد اسلامی وابسته به دولت ترکیه چشم‌نظر را ممنوع اعلام کرد

یک نهاد مذهبی وابسته به دولت ترکیه اعلام کرد استفاده از «چشم‌نظر» که در ترکیه به شدت محبوب است، با تعلیمات اسلامی منافات دارد و جایز نیست.

یک نهاد اسلامی وابسته به دولت ترکیه با صدور فتوایی استفاده از طلسم‌‌ها برای دور کردن «چشم زخم» را ممنوع اعلام کرد. طلسم‌های چشم‌نظر بنا بر برخی روایت‌ها تا ۳۳۰۰ سال پیش از میلاد قدمت دارند و استفاده از آنها در ترکیه بسیار رایج است، از این جهت فتوای ممنوعیت آنها تعجب بسیاری را برانگیخته است.

قدمت چشم‌نظر بنا بر برخی روایت‌ها به ۳۳۰۰ سال پیش از میلاد بازمی‌گردد/ عکس از Shutterstock

استفاده از بلاگردان‌های شیشه‌ای آبی‌رنگِ به شکلِ چشم، در ترکیه نه تنها رایج است، بلکه همچنین بسیاری به قدرت این اشیاء برای جلوگیری از نظر بد باور دارند.

نهاد دیانت که همه قواعد اسلامی در ترکیه را مدیریت و نظارت می‌کند، در یک فتوای به تازگی منتشر شده استفاده از تزئیناتی را که در این کشور به نام نظرلک شناخته می‌شود ممنوع اعلام کرد. این بلاگردان‌ها در فارسی چشم‌نظر یا چشم‌قربانی نامیده می‌شوند.

در مطلب منتشر شده در وبسایت دیانت آمده است:

«گرچه سرشت و شرایط چشم‌زخم هنوز به درستی مشخص نیست، دین قبول دارد که برخی مردم می‌توانند از طریق نگاه خیره خود اثرهای منفی ایجاد کنند.»

اما در ادامه مطلب آمده است که گرچه دین اسلام وجود چشم‌زخم را تایید می‌کند، به بلاگردان اعتقادی ندارد و آن را جایز نمی‌داند: «در دین ما، رفتارها و باورها و گرایش‌هایی که اثری نهایی به چیزی جز خدا نسبت می‌دهد ممنوع است. به همین علت، پوشیدن بلاگردان‌های چشم‌نظر و چیزهای مشابه دور گردن، و یا جایی دیگر، اگر به منظور منفعت‌بردن از آنها باشد، جایز نیست.»

باور به آسیبِ چشم‌زخم به دوران‌های عتیق بازمی‌گردد و این باور در سرتاسر مدیترانه و بخش‌هایی از آسیا رایج بوده و هست.

منطق پشت باور مزبور این است که موفقیت یا چیزهای ارزنده موجب برانگیخته شدن حسادت می‌شوند، که این حسادت می‌تواند از طریق نگاه خیره آسیبی را منتقل کند. طلسم‌ها یا بلاگردان‌ها برای از بین بردن این نفرین و محافظت از دارنده آن طراحی شده‌اند.

سنت پوشیدن چشم‌نظر که گفته می‌شود حداقل ۳۳۰۰ سال قدمت دارد، به طور گسترده در ترکیه پذیرقته شده.

نسه یلدیران استاد تاریخ هنر می‌گوید که رنگ آبی بلاگردان‌ها به خدای آسمان در باورهای سلجوق‌های آسیای میانه اشاره دارد.

او بر این باور است که سلجوق‌ها بعد از مسلمان شدن نیز به استفاده از این رنگ در معماری و تزئینات ادامه دادند.

بسیاری از مردم ترکیه از تصمیم دیانت برای صدور فتوا در خصوص این سنت تعجب کرده‌اند. با این حال این نهاد هنوز به پرسش‌ها در خصوص علت صدور این فتوی پاسخی نداده است.

دیانت در گذشته بارها به خاطر صدور فتواهای محدودکننده مسخره شده و مورد انتقاد قرار گرفته است. از جمله رفتارهایی که دیانت مذموم شمرده عبارتند از رنگ کردن سبیل و ریش توسط مردان، غذا دادن به سگ در خانه، خال‌کوبی و شرطی بازی‌کردن.

نظر بدهید

در پرکردن فرم خطایی صورت گرفته

نظرها

  • فرامرز

    جناب مهدی این نام الله که شما مسلمین به عنوان خدا از آن استفاده می کنید, اسم یکی از بتهای باستانی عربستان است. آیا پرستش نام یک بت, که روزی پنج بار مجبورتان میکند دولا و راست شوید, چیزی کمتر از بت پرستی است؟ اگر دغدغهء شما واقعا مبارزه با شیطان است, اول بیاید و از شر این آخوندهای شیطان صفت خودتان را خلاص کنید, بقیهء قضایا پیشکشتان. چیزی که هیچکدام شما مسلمین تا به حال نفهمیده اید این است که هر چیزی را که شما منع و غیر قانونی کنید, تبدیل می شود به محبوب ترین و مورد علاقه ترین پدیده برای مردم عادی.

  • مهدی

    منع کردن این چشمها که ریشه در شیطان پرستی داره کار کاملا بجا و شرعیه باید در تمام ممالک اسلامی انجام بشه.

  • احمد

    هرکس که به حرف این نهاد دیانت گوش بده از خود نهاد دیانت هم مسخره تره.

  • کرماشانی

    رنگ آبی اگرچه رنگ مورد علاقۀ تورک های سلجوقی و مغول ها هم بوده، اما در فرهنگ کورد از دیرباز دارای قداست بوده و معانی فرهنگی و دینی خاص خود را داشته است. رنگ آبی در فرهنگ مردم کورد در هر چهار پارچه رنگ عزا محسوب می شود و کوردها و به ویژه کوردهای یارسان، علوی و ایزدی -تا قبل از رواج فرهنگ اسلامی در یک دو قرن اخیر- به جای رنگ سیاه عزاداری خود را با نشان دادن رنگ آبی سیر نشان می دادند. این رسم همچنان در بسیاری از مناطق کوردنشین و لورنشین پابرجاست. علاوه بر آن رنگ آبی سیر در فرهنگ پیروان ادیان کوردی یارسان و ایزدی تجسمی از شیطان محسوب می شود. بر خلاف فرهنگ مسیحی-اسلامی و یهودی که در ان رنگ قرمز تجسم شیطان بوده است. همچنین نماد شیطان نیز در فرهنگ کوردی یارسان/ایزدی/علوی «طاووس» است، حال آنکه در فرهنگ اسلامی/یهودی/مسیحی «بز» نماد شیطان محسوب می گردد. نماد چشم زخم درواقع تصویری از چشم شیطان یا درواقع چشمی است که بر روی پرهای دُم طاووس وجود دارد و در فرهنگ پیشامدرن کوردها از دیرباز تجسمی از شیطان بوده است و کوردها از این رنگ و نماد چشم یا دم طاووس برای دفع بلا استفاده می کردند. رواج این نماد در تورکیه نیز به دلیل تأثیر غیرقابل انکار کوردها در تورکیه است و از طریق کوردها به تورکیه و برخی کشورهای عربی نیز منتقل شده است. تمام این نمادها و رنگ ها در فرهنگ کوردی و دین ایزد یو یارسان دارای معنا و دلالت است.